บีบีซีรายงานว่า ซอสมะเขือเทศบด "สไตล์อิตาเลียน" ที่วางขายในสหราชอาณาจักร อาจมีมะเขือเทศที่เชื่อมโยงกับการใช้แรงงานบังคับในประเทศจีน

รายงานจากบีบีซีระบุว่า ซอสมะเขือเทศ "สไตล์อิตาเลียน" ที่วางขายในซูเปอร์มาร์เก็ตหลายแห่งในสหราชอาณาจักร ดูเหมือนจะมีมะเขือเทศที่ปลูกและเก็บเกี่ยวในประเทศจีนโดยใช้แรงงานบังคับ

ผลการทดสอบที่ได้รับมอบหมายจากบีบีซีเวิลด์เซอร์วิสพบว่า ผลิตภัณฑ์ทั้งหมด 17 รายการ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสินค้าแบรนด์ของร้านค้าปลีกในสหราชอาณาจักรและเยอรมนี มีแนวโน้มที่จะมีมะเขือเทศจากจีนเป็นส่วนประกอบ

บางผลิตภัณฑ์มีคำว่า 'Italian' อยู่ในชื่อ เช่น 'Italian Tomato Purée' ของ Tesco ในขณะที่บางผลิตภัณฑ์มีคำว่า 'Italian' อยู่ในคำอธิบาย เช่น ซอสเข้มข้นสองเท่าของ Asda ที่ระบุว่ามี 'มะเขือเทศบดที่ปลูกในอิตาลี' และ 'Essential Tomato Purée' ของ Waitrose ที่อธิบายว่าเป็น 'ซอสมะเขือเทศอิตาเลียน'

ซูเปอร์มาร์เก็ตที่ผลิตภัณฑ์ของพวกเขาถูกนำไปทดสอบโดย BBC World Service ต่างไม่เห็นด้วยกับผลการทดสอบเหล่านี้

ในประเทศจีน มะเขือเทศส่วนใหญ่มาจากเขตซินเจียง ซึ่งการผลิตเกี่ยวข้องกับการใช้แรงงานบังคับของชาวอุยกูร์และชนกลุ่มน้อยอื่นๆ ที่ส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม

องค์การสหประชาชาติ (UN) กล่าวหาว่ารัฐบาลจีนทรมานและละเมิดสิทธิของชนกลุ่มน้อยเหล่านี้ ซึ่งจีนมองว่าเป็นภัยต่อความมั่นคง จีนปฏิเสธว่าไม่ได้บังคับให้คนทำงานในอุตสาหกรรมมะเขือเทศ และกล่าวว่าสิทธิของคนงานได้รับการคุ้มครองโดยกฎหมาย ตามรายงานของบีบีซี จีนกล่าวว่ารายงานของ UN นั้นตั้งอยู่บนพื้นฐานของ 'ข้อมูลเท็จและคำโกหก'

จีนผลิตมะเขือเทศประมาณหนึ่งในสามของโลก โดยภูมิภาคซินเจียงทางตะวันตกเฉียงเหนือได้รับการยอมรับว่าเป็นสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการปลูกมะเขือเทศ อย่างไรก็ตาม ซินเจียงก็เผชิญกับการตรวจสอบจากทั่วโลกเนื่องจากมีรายงานเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน รวมถึงการกักขังหมู่ตั้งแต่ปี 2017 เป็นต้นมา

องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนระบุว่า ชาวอุยกูร์กว่าหนึ่งล้านคนถูกควบคุมตัวในสิ่งที่จีนเรียกว่า "ค่ายอบรมปรับทัศนคติ" นอกจากนี้ยังมีข้อกล่าวหาว่าผู้ถูกควบคุมตัวบางคนถูกบังคับใช้แรงงาน รวมถึงในไร่มะเขือเทศของซินเจียงด้วย

เมื่อเร็วๆ นี้ บีบีซีได้สัมภาษณ์บุคคล 14 คนที่รายงานว่าเคยประสบหรือพบเห็นการใช้แรงงานบังคับในโรงงานผลิตมะเขือเทศของภูมิภาคนี้ในช่วง 16 ปีที่ผ่านมา อดีตผู้ถูกคุมตัวรายหนึ่งซึ่งขอใช้นามแฝงกล่าวอ้างว่า คนงานถูกบังคับให้ผลิตมะเขือเทศให้ได้มากถึง 650 กิโลกรัมต่อวัน และจะถูกลงโทษหากทำไม่สำเร็จ

บีบีซีกล่าวว่า “เป็นการยากที่จะตรวจสอบข้อเท็จจริงเหล่านี้ แต่ข้อมูลสอดคล้องกัน และสะท้อนหลักฐานในรายงานของสหประชาชาติปี 2022 ซึ่งรายงานเกี่ยวกับการทรมานและการบังคับใช้แรงงานในศูนย์กักกันในซินเจียง”

จากการรวบรวมข้อมูลการขนส่งจากทั่วโลก บีบีซีค้นพบว่ามะเขือเทศจากซินเจียงส่วนใหญ่ถูกขนส่งเข้าสู่ยุโรปโดยทางรถไฟผ่านคาซัคสถาน อาเซอร์ไบจาน และจอร์เจีย จากนั้นจึงถูกส่งต่อไปยังอิตาลี

ผู้ค้าปลีกบางราย เช่น Tesco และ Rewe ตอบสนองด้วยการระงับการจัดส่งหรือเรียกคืนสินค้า ในขณะที่ผู้ค้าปลีกรายอื่น ๆ เช่น Waitrose, Morrisons และ Edeka โต้แย้งผลการวิจัยและทำการทดสอบของตนเอง ซึ่งขัดแย้งกับข้อกล่าวอ้างดังกล่าว Lidl ยืนยันว่าใช้มะเขือเทศจากจีนในผลิตภัณฑ์ที่วางขายในเยอรมนีในช่วงสั้น ๆ ในปี 2023 เนื่องจากปัญหาด้านการจัดหา

มีข้อสงสัยเกิดขึ้นเกี่ยวกับแนวทางการจัดหาวัตถุดิบของบริษัท Antonio Petti ซึ่งเป็นบริษัทแปรรูปมะเขือเทศรายใหญ่ของอิตาลี บันทึกการขนส่งระบุว่า บริษัทได้รับซอสมะเขือเทศกว่า 36 ล้านกิโลกรัมจาก Xinjiang Guannong และบริษัทในเครือระหว่างปี 2020 ถึง 2023 Xinjiang Guannong เป็นผู้จัดจำหน่ายรายใหญ่ในประเทศจีน ซึ่งเป็นผู้ผลิตมะเขือเทศสัดส่วนสำคัญของโลก

ในปี 2021 โรงงานแห่งหนึ่งของกลุ่มบริษัท Petti ถูกตำรวจทหารอิตาลีบุกค้นเนื่องจากต้องสงสัยว่าฉ้อโกง โดยสื่ออิตาลีรายงานว่ามีการนำมะเขือเทศจากจีนและต่างประเทศมาปลอมปนเป็นมะเขือเทศอิตาลี หนึ่งปีหลังจากการบุกค้น คดีดังกล่าวได้ยุติลงนอกศาล

ระหว่างการลงพื้นที่ตรวจการณ์โรงงาน Petti แบบลับๆ ผู้สื่อข่าว BBC ได้บันทึกภาพถังบรรจุซอสมะเขือเทศที่ติดฉลากว่ามาจาก Xinjiang Guannong ซึ่งลงวันที่เดือนสิงหาคม 2023 บริษัท Petti ปฏิเสธการสั่งซื้อจาก Xinjiang Guannong ในช่วงที่ผ่านมา โดยระบุว่าคำสั่งซื้อครั้งสุดท้ายคือในปี 2020 บริษัทฯ ยอมรับว่าได้จัดหาซอสมะเขือเทศจาก Bazhou Red Fruit ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับ Xinjiang Guannong แต่ระบุว่าจะยุติการนำเข้าผลิตภัณฑ์มะเขือเทศจากจีนและจะเพิ่มการตรวจสอบห่วงโซ่อุปทานให้เข้มงวดขึ้น

โฆษกของ Petti กล่าวกับ BBC ว่า บริษัทนี้ “ไม่ได้ใช้แรงงานบังคับ” อย่างไรก็ตาม การสืบสวนพบว่า Bazhou Red Fruit ใช้หมายเลขโทรศัพท์เดียวกันกับ Xinjiang Guannong และหลักฐานอื่นๆ รวมถึงการวิเคราะห์ข้อมูลการขนส่ง ชี้ให้เห็นว่า Bazhou เป็นบริษัทที่ตั้งขึ้นมาเพื่อบังหน้าเท่านั้น

โฆษกของ Petti กล่าวเพิ่มเติมว่า “ในอนาคตเราจะไม่นำเข้าผลิตภัณฑ์มะเขือเทศจากจีน และจะเพิ่มการตรวจสอบซัพพลายเออร์เพื่อให้มั่นใจว่าปฏิบัติตามสิทธิมนุษยชนและสิทธิแรงงาน”

สหรัฐฯ ได้ออกกฎหมายที่เข้มงวดเพื่อห้ามการส่งออกสินค้าจากซินเจียงทั้งหมด ในขณะที่ยุโรปและสหราชอาณาจักรใช้แนวทางที่ผ่อนปรนกว่า โดยอนุญาตให้บริษัทต่างๆ ควบคุมตนเองเพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีการใช้แรงงานบังคับในห่วงโซ่อุปทาน

ผลการศึกษาเน้นย้ำถึงความสำคัญของระบบตรวจสอบย้อนกลับที่แข็งแกร่งและความท้าทายในการรักษาความโปร่งใสในห่วงโซ่อุปทานระดับโลก เนื่องจากสหภาพยุโรปกำลังออกกฎระเบียบที่เข้มงวดมากขึ้นเกี่ยวกับการใช้แรงงานบังคับในห่วงโซ่อุปทาน การพึ่งพาการกำกับดูแลตนเองของสหราชอาณาจักรอาจเผชิญกับการตรวจสอบที่เข้มงวดมากขึ้น